Bukszpan to roślina popularna przede wszystkim za sprawą łatwości w uprawie oraz żywotności. Jak uprawiać ten krzew? Które odmiany uznawane są za najpiękniejsze? Zapraszamy do poznania jedenastu porad i inspiracji dotyczących tego wyjątkowego krzewu.

 

1. Warunki idealne do sadzenia bukszpanu

Bukszpan najlepiej rośnie w glebie gliniastejodczynie zasadowym. Jeżeli w ogrodzie jest tylko ziemia piaszczysta, należy ją wzbogacić dojrzałym kompostem. Podłoże powinno być przepuszczalnewilgotne, ale nie może zatrzymywać wody. Bukszpan bardzo dobrze znosi zacienienie i może rosnąć także pod rozłożystymi koronami dużych drzew. Trudniej radzi sobie w miejscach mocno ogrzewanych promieniami słońca, na przykład przy południowej ścianie domu. W takich warunkach liście łatwo ulegają oparzeniom.

2. Obwódki rabat z bukszpanu

Sadzonki na obrzeża rabat sprzedawane są najczęściej w doniczkach, niekiedy także z nagimi korzeniami, powiązane w nieduże pęczki. Najlepszym okresem sadzenia bukszpanu jest wiosna. Rośliny umieszczamy w wiadrze z wodą, aby korzenie nasiąknęły. Ziemię w pasie wokół grządki głęboko spulchniamy, podczas przekopywania dodajemy do niej dojrzałego kompostu.

Linię obrzeża grządki wyznaczamy naprężonym sznurkiem i wzdłuż niego w równych odstępach rozmieszczamy rośliny. Na jeden metr bieżący potrzeba około 10 sztuk sadzonek wysokości 10-15 cm. Do flancowania najlepiej użyć sadzaka, ułatwiającego wykonywanie dołków. Posadzone rośliny podlewamy i wszystkie pędy przycinamy sekatorem do 2/3 wysokości. Młode sadzonki należy regularnie podlewać, utrzymując podłoże w stanie wilgotnym. Na początku czerwca zasilamy bukszpany nawozem, dzięki czemu szybciej zazielenią obwódki rabat.

Samotne, dobrze uformowane bukszpany będą ozdobą każdej rabaty (zdj.: Fotolia.com)

  

3. Najlepsze odmiany bukszpanu

Bukszpany różnią się siłą wzrostu, kształtem i barwą liści. Na obwódki grządekrabat idealne są odmiany rosnące najwolniej, jak np. ‘Sufruticosa’ lub bardziej odporna na przemarzanie ‘BlauerHeinz’. Na wyższe żywopłoty najlepszy jest naturalny bukszpan wiecznie zielonyBuxussempervirens lub mocno rozrastające się odmiany, np. ‘Rotundifolia’ i ‘Handsworthiensis’.

Te same zasady stosujemy, wybierając rośliny na zielone figury. Małe kule najlepiej tworzyć z odmian ‘Sufruticosa’ lub ‘GreenGem’, na bardziej okazałe formy wybieramy odmiany osiągające większe rozmiary. Bukszpany wielobarwne, np. ‘Elegantissima’, są wrażliwsze na przemarzanie i należy je sadzić w miejscach osłoniętych.

4. Kiedy i jak często wykonywać cięcie

Podstawowa zasada brzmi: im częściej, tym lepiej. Bukszpan bardzo dobrze znosi cięcie nawet w odstępach czterotygodniowych. Rośliny odmian rozrastających się mocno będą ładnie zagęszczone tylko wtedy, gdy poddamy je cięciu częściej niż raz w roku. Sezon cięcia należy ograniczyć do okresu największego rozwoju od kwietnia do września. W pozostałych miesiącach cięcie jest bezcelowe, gdyż znajdujące się w okresie spoczynku rośliny nie mają nowych przyrostów pędów.

Formowane bukszpany będą wspaniałą ozdobą ogrodu, jeżeli pamiętać będziemy o jednym istotnym warunku: im częściej poddajemy rośliny cięciu, tym staranniej powinniśmy zaopatrywać je w wodę i nawóz, aby mogły szybko uzupełniać braki w ulistnieniu.

Cięcie bukszpanów należy przeprowadzać bardzo często (zdj.: Fotolia.com)

5. Najlepsze narzędzia do cięcia

Cięcie pędów za pomocą sekatora akumulatorowego jest zajęciem łatwym, ale właściwie można je wykonywać tylko na powierzchniach równychpłaskich. Ogrodnicy z małym doświadczeniem powinni raczej używać nożyc ręcznych, ponieważ narzędziami z silnikiem można łatwo ściąć zbyt dużo gałązek i zepsuć w ten sposób wygląd całej rośliny.

Do cięcia prostych figur znakomicie nadają się sekatory z krótkimi, drobnoząbkowanymi ostrzami, które uniemożliwiają przesuwanie się i ześlizgiwanie twardych, zdrewniałych pędów. Często zaleca się cięcie nożycami owczarskimi. Jednak one nadają się tylko do ścinania pędów zielonych, jeszcze miękkich. Jeżeli pędy bukszpanu są nawet lekko zdrewniałe, lepiej posłużyć się zwykłym sekatorem ogrodowym.

6. Technika cięcia: tak powstają idealne formy geometryczne

Jeżeli chcielibyśmy przyciąć kulę bukszpanu bez żadnych przyborów pomocniczych, możemy zrobić to w prosty sposób. Najpierw na kulistej powierzchni wycinamy poziomy „równik” i cztery pionowepołudniki”. Jeżeli te ścieżki przytniemy równo i dokładnie, bez problemu poradzimy sobie ze skróceniem na właściwą długość pędów na polach między nimi.

Nowym pomysłem jest metalowy szablon do cięcia pędów. Stalowy pręt wbijamy w podłoże tuż przy pniu drzewka. Do niego przymocowany jest sprężysty drut wygięty w półkole, który wyznacza kształt, jaki chcemy uzyskać. Drut obracamy wokół prętaścinamy wystające części pędów.

Na drugiej stronie znajduje się więcej porad dotyczących bukszpanu.

 

7. Rozmnażanie bukszpanu z sadzonek

Sadzonki bukszpanu ukorzeniają się i rosną dosyć wolno, ale za to niezawodnie. Jeżeli chcemy szybko mieć duże rośliny, powinniśmy ukorzeniać sadzonki długości 20-30 cm. Bardzo dobrze ukorzeniają się sadzonki pozbawione kory u nasady pędu. W lipcu, sierpniu z rośliny matecznej obrywamy pędy wierzchołkowe i z ich dolnej części ostrym nożem ścinamy paski kory. Na koniec wszystkie pędy skracamy mniej więcej o 1/3 długości. Sadzonek nie musimy bezwzględnie przykrywać folią.

Sadzimy je wprost do spulchnionej, użyźnionej próchnicą, gliniastej ziemi w miejscu półcienistymosłoniętym od wiatru. W gospodarstwach ogrodniczych grządkę przed sadzeniem przykrywa się czarną folią, która zagłusza chwastychroni podłoże przed wysychaniem.

8. Ochrona przed szkodami mrozowymi

W dłuższych okresach mroźnej pogody i przy czystym niebie wzrasta niebezpieczeństwo zasychania liści. Siatki cieniujące pomagają uniknąć najgorszego, ale trudno nimi przykrywać długie żywopłotyobwódki rabat. Aby uchronić bukszpany przed szkodami zimowymi, nie należy sadzić ich w miejscach nasłonecznionych przez cały dzień.

Podczas zimowania bukszpanów powinniśmy pamiętać, że tylko niektóre odmiany dobrze znoszą trudne zimowe warunki. Odmiany najodporniejsze na kaprysy zimy, to np. ‘BlauerHeinz’, ‘Handsworthiensis’ i ‘Herrenhausen’. Zasilanie roślin we wrześniu nawozem potasowym, np. kalimagnezją, przyspiesza proces drewnieniazwiększa odporność pędówliści na mróz.

Bukszpan jako dopełnienie wiosennej rabaty (zdj.: Fotolia.com)

  

9. Zimowe osłony dla bukszpanów w pojemnikach

Korzenie bukszpanów hodowanych w pojemnikach należy zimą chronić przed mrozem. Bezpiecznymestetycznym pomysłem jest umieszczenie doniczki w doniczce. Pojemnik z rośliną umieszczamy w naczyniu znacznie większym, a pustą  przestrzeń między ściankami wypełniamy rozdrobnioną korą (materiał ściółkowy). Obydwa pojemniki ustawiamy na drewnianych klockach, aby nie miały bezpośredniego kontaktu z zimnym podłożem.

 

10. Podlewanie i zasilanie nawozami

Bukszpan jest bardzo odporny na suszę, ale w okresach ciepłej, bezdeszczowej pogody rośliny uprawiane w pojemnikach potrzebują codziennego podlewania. W czasie długotrwałych upałów należy je od czasu do czasu zraszać, aby spłukać kurz zbierający się na liściach. Zimą zwracajmy uwagę na to, aby ziemia w pojemnikach nigdy nie wysychała. Poza tym w okresie od połowy kwietnia do początku sierpnia rośliny uprawiane w donicach należy regularnie zasilać substancjami odżywczymi. Najlepiej stosować nawóz płynny, jeśli to możliwe – najlepiej specjalny dla bukszpanów. Nawóz rozpuszczamy w wodzie do podlewania raz w tygodniu. Typowym objawem niedoboru azotu są czerwonawebrązowe przebarwienia liści.

11. Pierwsza pomoc przy najczęściej występujących chorobach i szkodnikach

Szkodnikiem najczęściej atakującym bukszpan jest pryszczarek. Owady składają jaja na początku czerwca przede wszystkim w najmłodszych liściach wierzchołkowych części pędów. Wkrótce potem na liściach pojawiają się pęcherzykowate zgrubienia, wewnątrz których larwy pryszczarka żyją do maja następnego roku. Bezpieczną wegetację zapewnia roślinom regularne cięcie pędów, które wykonujemy bez względu na zagrożenie. Chemiczne zwalczanie możliwe jest w maju, gdy owadyopuszczają swoje kryjówki.

Zamieranie pędów powoduje grzybVolutella buxi. Jego pojawienie się sygnalizują brązowiejące i zasychające wierzchołki pędów, plamy, a następnie pomarańczowe punkciki na blaszkach liściowych. Najlepszym sposobem walki z chorobotwórczym grzybem jest przycinanie pędów. Rośliny można też ratować opryskami środkami grzybobójczymi.